Zer gertatu da
2026ko lehen seihilekoan, Espainiako eraikuntza-sektoreak arazo larri bati aurre egin behar izan zion: 1.130 lizitazio publiko hutsik geratu ziren, Infobaeren arabera. Horrek esleitu gabeko 707 milioi euroko aurrekontua suposatzen du. Eraikuntzaren Konfederazio Nazionalak (CNC) fenomeno hori administrazioek finkatutako prezioen eta gauzatzearen benetako kostuen arteko desfasearen ondorioa dela dio.
Arazoa areagotu egiten da Ekialde Hurbileko gatazkak eragindako materialen eta energiaren prezioen igoeragatik. Gainera, beste 747 prozedura lizitatzaile bakarrarekin esleitu ziren, eta 448 milioi euro batu zituzten benetako lehiarik gabeko kontratuetan. Guztira, 1.155 milioi euro baino gehiago jokoan zituzten 1.877 prozedurek lehia nahikorik gabe jardun zuten.
CNCk Gobernuari ohartarazi dio kontratu publikoetan prezioak automatikoki berrikusteko mekanismorik ez dagoela. Erakundeak Sektore Publikoko Kontratuen Legea aldatzea proposatzen du, herri-lanak Desindexazio Legetik kanpo uzteko, proiektuen bideragarritasuna bermatzen duten eguneratzeak ahalbidetuz.
Zergatik axola zaion eraikuntza-enpresa bati
Fenomeno honek bereziki eragiten die eraikuntza-enpresa txiki eta ertainei, zeinek neurri handi batean kontratu publikoen mende dauden beren jardueran. 500.000 euro baino gutxiagoko lizitazioetan lizitatzailerik ez egoteak, hutsik geratu direnen %82 baitira, erakusten du arazoa ez dela azpiegitura handietara mugatzen.
Eraikuntzaren merkatuak dagoeneko erronkei aurre egiten die materialen eta energiaren kostuen igoerarekin. Enpresek beren aurrekontuak eta estrategiak doitu behar dituzte galerarekin ez lan egiteko. Iraupen laburreko kontratuetan, esaterako birgaitzekoetan, prezioen berrikuspenik ez egoteak egoera larriagotzen du.
Eraikuntza-enpresentzat ondorio praktikoa argia da: hautatzaileagoak izan behar dute zein lizitaziori heldu aukeratzean. Gainkostuen arriskuak eta esleipen batzuetan benetako lehiarik ezak finantza-egoera jasanezinetara eraman ditzakete.
Zer aldatzen da obraren egunerokoan
Lan-fluxua nabarmen aldatzen da lizitazio bat hutsik geratzen denean. Eraikuntza-enpresek denbora gehiago eman behar dute bideragarritasun-azterketan eskaintzak aurkeztu aurretik, benetako kostuak eta prezioen gorabehera posibleak kontuan hartuta.
Aurrekontuak, neurketak eta ziurtagiriak zehatzagoak izan behar dira. Enpresek kontratuak berriz negoziatzeko edo alternatibak bilatzeko aukera hartu behar dute kontuan, irabazi-marjina egokiak ziurtatzeko.
Aldaketa hauek aurrenekoz nabaritzen dituztenak obrako aurrekontu- eta plangintza-arduradunak dira. Beren aurreikuspenak eta estrategiak doitu behar dituzte, proiektu bakoitza finantzarioki bideragarria dela ziurtatuz baliabideak konprometitu aurretik.
Kasu zehatzak
Andaluzian, 284 kontratu lizitatzailerik gabe geratu ziren, eta 138 milioi euroko aurrekontua blokeatu zuten. CEACOP patronalak nabarmentzen du hutsik geratutako obren kopurua bikoiztu egin dela aurreko urtearekin alderatuta, materialen eta energiaren kostuen igoeragatik.
Enpresa batzuk egoerari aurre egiten ari dira beren proiektuak dibertsifikatuz eta barne-prozesuak optimizatuz. Hala ere, prezioak berrikusteko mekanismorik ez egotea oraindik ere oztopo garrantzitsua da.
Estrategia hauek funtziona dezaten, funtsezkoa da enpresek beren kostuen eta marjinen ikuspegi argia izatea. Gainera, merkatuko edo gobernuaren politiketako aldaketetara azkar egokitzeko prest egon behar dute.
Datuak eta testuingurua
Infobaeren arabera, errepideetako obren gainkostuek %15eko batez bestekoa lortzen dute 2026an, eta %30era iristen dira birgaitze-kontratuetan. Datu horiek kontratu publikoen prezioen finkapenean egiturazko arazo bat islatzen dute.
Eraikuntzaren sektoreak materialen eta energiaren kostuen igoera ikusi du, eta horrek 2025eko abenduaren eta 2026ko otsailaren artean lizitatutako obretan 327 milioi euroko defizit berreskuraezina eragin du.
Hala ere, datuek ez dute islatzen enpresa txiki eta ertainetan guztizko eragina, zeinek zailtasun gehigarriak izan ditzaketen gainkostuak xurgatzeko edo kontratuak berriz negoziatzeko gaitasun txikiagoa dutelako.
Arriskuak eta mugak
Kostu gero eta handiagoek eta kontratu publikoetan prezioen berrikuspenik ez egoteak arrisku nabarmenak dakartzate eraikuntza-enpresentzat. Enpresek arreta handiz ebaluatu behar dute proiektu bakoitza eskaintza bat aurkeztu aurretik.
Kasu batzuetan, lizitazio publikoetan parte hartzeak agian ez du merezi, batez ere marjinak oso estuak badira edo etorkizuneko kostuen inguruko ziurgabetasuna badago.
Antolakuntza mailan, enpresek merkatuko eta araudietako aldaketetara azkar egokitzeko gai izan behar dute. Horrek kudeaketa eraginkorra eta plangintza estrategiko sendoa eskatzen ditu.
Zer egin dezake enpresa batek orain
Eraikuntza-enpresek neurri zehatzak hartu ditzakete erronka hauei aurre egiteko. Lehenik eta behin, proiektu bakoitzaren bideragarritasun-azterketa zehatza egin behar dute, kostu potentzial guztiak kontuan hartuta.
Garrantzitsua da irizpide argiak ezartzea zein lizitaziotan parte hartu erabakitzeko, marjina zabalagoak dituztenei edo prezioak berrikusteko mekanismoak dituztenei lehentasuna emanez.
Hurrengo urrats gisa, enpresek Bloqbase bezalako obra-kudeaketako tresnekin doako pilotuetan parte hartzeko aukera azter dezakete, beren prozesuak optimizatzeko eta erabakiak hartzea hobetzeko.
Iturriak
Infobae: https://www.infobae.com/espana/2026/07/23/la-construccion-rechaza-707-millones-en-contratos-publicos-1130-licitaciones-se-quedan-desiertas-hasta-junio-porque-los-precios-no-cubren-costes/